„На човекот најмногу му е потребен мирот што доаѓа од Бога“ – интервју со митрополитот Тетовско-гостиварски г. Јосиф
Времето се мери со денови и години, а архиерејската служба се мери пред сè со довербата на луѓето: со можноста пред својот духовен пастир да ја изнесат грижата, да побараат совет и да најдат охрабрување. Во пресрет на четиринаесеттата годишнина од епископската хиротонија на митрополитот Тетовско-гостиварски г. Јосиф, редакцијата на „Тетово инфо“ разговараше со него за одговорноста на оваа црковна служба, за животот на епархијата и за прашањата што ја допираат нашата заедничка иднина.
Во Лешочкиот манастир, каде што духовното и историското наследство даваат посебна тежина на разговорот, се навративме на денот на неговата хиротонија во древниот Охрид. Од сеќавањата на тој благодатен миг, разговорот нè поведе кон средбите со верниот народ, кон грижата за храмовите и манастирите и кон предизвикот верата да им се приближи на младите преку жив пример.
Особено место зазеде прашањето за довербата и соживотот меѓу луѓето. Во средина со различни верски и етнички заедници, секој збор за мирот носи одговорност да биде потврден со постапки. Митрополитот говори за можностите за меѓуверска соработка, за почитувањето на другиот и за верноста кон сопственото православно предание — вредности што ја обликуваат неговата архипастирска служба.
Се осврнавме и на издавачката дејност на епархијата и на неговата најнова книга со беседи, „Запиши да не се заборави“, преку која изговореното слово добива трајност и можност повторно да допре до читателот. Низ сите овие теми се провлекува мислата што му го даде насловот на интервјуто: „На човекот најмногу му е потребен мирот што доаѓа од Бога.“ Мир што се негува во срцето, а се препознава во односот кон ближниот.
Тетово инфо: Благословете, Владико! Се сеќавам на Вашата епископска хиротонија во древниот Охрид како да беше вчера. А еве, веќе сме на прагот на четиринаесеттата годишнина од тој чин. Кога денес се навраќате на мигот во кој ја примивте архиерејската благодат кои чувства и спомени најпрво Ви доаѓаат на ум? Како ги доживувате изминатите четиринаесет години — со нивните радости, искушенија и средби со верниот народ?
Митрополит: Господ нека Ве благослови! Сеќавањето на тој ден во Охрид и денес во мене буди благодарност, но и чувство на голема одговорност. Епископската хиротонија, а следната година и интронизацијата и поставувањето за Митрополит не ги доживеав како признание за нешто постигнато, туку како повик на служба — да бидам покрај народот што ми е доверен, да ги споделувам неговите радости и да не се оддалечувам од него во тешките мигови, сведочејќи постојано за Бога и насочувајќи ги верните кон добрината и љубовта.
Четиринаесет години поминаа брзо. Имаше безброј радосни денови, но и искушенија што бараа трпение, молитва и истрајност. Кога се навраќам на изминатиот пат, најсилно ги паметам луѓето: оние што со вера пристапуваат кон Црквата, оние што бараат утеха и оние што со години тивко се грижат за животот на нашите храмови и манастири.
На оваа годишнина, пред сè, Му благодарам на Бога за Неговата милост. Благодарен сум и на свештенството, монаштвото и верниот народ за нивните молитви и за сето она што заедно го градиме. Мојата желба е и понатаму да служам со смирение, а Господ да ми дава сила достојно да го носам архиерејскиот крст.
Тетово инфо: За овие четиринаесет години сигурно сте имале многу средби што Ви останале во сеќавање. Има ли некоја средба со верник или некој момент од Вашата служба што и денес Ви се враќа во мислите?
Митрополит: Има многу такви средби. Често тоа не се на големите настани, туку тивките разговори — кога некој човек ќе Ви ја довери својата грижа, ќе побара молитва или само ќе Ви каже дека му било важно што сте го сослушале. Тие моменти ме потсетуваат колку е важно свештенството да има време за човекот пред себе. Не би издвоил една лична приказна, зашто секоја ми е драгоцена. Но чувството кога по извесно време ќе сретнете човек кој повторно нашол надеж, се помирил со ближниот или се вратил во црковниот живот — тоа останува во срцето. Тогаш разбирате дека и еден краток разговор или совет може да биде почеток на нешто добро.
Тетово инфо: Токму тие средби со луѓето Ви даваат можност одблизу да ги видите нивните радости, но и грижите што ги носат. Ваше Високопреосвештенство, живееме во време на големи промени, несигурност и духовна збунетост. Што, според Вас, му недостига најмногу на современиот човек?
Митрополит: На современиот човек, пред сè, му недостига тишина во која повторно ќе може да го слушне својот внатрешен глас и, преку него, Божјиот повик. Човекот има многу информации, но сè помалку вистинска мудрост; има многу можности за комуникација, но често се чувствува осамен и неразбран од другиот. Затоа сметам дека денес повеќе од кога било ни е потребно враќање кон Бога, кон молитвата и кон ближниот. Кога човек ќе сфати дека не е сам и дека над неговиот живот постои Божјата промисла, тогаш и најтешките моменти добиваат поинаква смисла.
Тетово инфо: Каква е улогата на Црквата во едно општество во кое има поделби и недоверба?
Митрополит: Црквата е повикана да биде место на помирување, а не на поделби. Христос не нè повикува да градиме ѕидови меѓу луѓето, туку мостови. Можеме да имаме различни ставови, различни карактери и различни животни патишта, но пред Бога сите сме Негови чеда. Затоа Црквата треба постојано да потсетува дека човекот пред сè е човек, создаден според Божјиот образ и повикан кон љубов.
Тетово инфо: Ваше Високопреосвештенство, често Ве гледаме на средби и настани посветени на мирот, соживотот и меѓусебното разбирање. Што Ве поттикнува да бидете присутни во овие разговори и каква улога може да има Црквата во градењето доверба меѓу луѓето?
Митрополит: Верувам дека Црквата треба да биде присутна секаде каде што луѓето искрено разговараат за мирот. Таквите средби ни даваат можност да се слушнеме едни со други, да ги надминеме предрасудите и да потсетиме дека секој човек заслужува достоинство и почит. Мирот започнува со начинот на кој му се обраќаме на соседот, со подготвеноста да го сослушаме и со желбата да му помогнеме кога му е тешко.
Како архиереј, на тие средби доаѓам со сведоштвото на својата вера. Христовото учење нè повикува да бидеме миротворци. Затоа Црквата треба, покрај зборовите за мир, да покажува трпение, отвореност за разговор и љубов кон секој човек.
Тетово инфо: Оваа посветеност има особено значење во Вашата пастирска служба во Тетовско-гостиварската епархија, каде што живеат луѓе од различни верски и етнички заедници. Какво е Вашето искуство од средбите со нив и кои можности ги гледате за меѓуверска соработка во секојдневниот живот?
Митрополит: Тука, во Тетово, но и во другите населени места во нашата епархија, секојдневно се среќаваме со луѓе со различна вера, јазик и традиции, со кои делиме ист простор и многу заеднички грижи. Довербата се гради постепено — преку искрен разговор, меѓусебна почит и дела што покажуваат дека ни е важно како живее другиот.
Да го почитуваме другиот не значи да се откажеме од сопствената вера. Напротив, човек кој вистински ја познава и ја сака својата вера нема потреба да го понижува другиот. Нашата должност е верно да го чуваме и сведочиме православното предание и да се однесуваме со почит кон секој човек.
Иако се разликуваме во верските учења, можеме да соработуваме во доброто: да им помогнеме на сиромашните, да ги поддржиме семејствата и да се грижиме за младите. Особено во моменти на несреќа, треба да умееме да си подадеме рака. Соживотот добива вистинска смисла кога луѓето знаат дека можат да сметаат едни на други.
Тетово инфо: Разговорот го водиме во Лешочкиот манастир, а нашата епархија има и други значајни духовни и историски светилишта. Што значат тие за верниот народ?
Митрополит: Македонија изобилува со мошне стари духовни храмови, кои имаат повеќе вековна историја, но и културна вредност. Во Тетовско-гостиварската епархија со која раководам скоро 13 години, исто така се наоѓаат многу такви светилишта, кои говорат за верата на нашите предци на овие простори, но и за нашата вера, бидејќи ние како генерација треба да се трудиме тие храмови да ги сочуваме како нешто најсвето за поколенијата по нас. Се радувам што нашиот верен народ се труди да ги зачува тие цркви и манастири во кои со векови и години се црквувале и спасувале многу луѓе. Исто така и нашата држава и надлежните институциите треба да ја зголемат грижата кон нашите цркви и манастири, кои во голем дел се и заштитени културни споменици поради нивната значајна вредност. Во однос на вториот дел од прашањето, за нашите верници пред сѐ храмот е место за молитва. Кога човек влегува во еден стар храм, треба да почувствува дека влегува во простор во кој времето не е прекинато, туку продолжува молитвата на оние што биле пред нас. Нашата задача е тоа духовно наследство да го чуваме, но и да го предадеме на идните генерации живо, а не само како историски спомен.
Тетово инфо: Кога гледате кон годините што претстојат, што би сакале најмногу да се унапреди во животот на Тетовско-гостиварската епархија и каде ја гледате најголемата потреба за Вашата архипастирска грижа?
Митрополит: Би сакал во годините што претстојат уште повеќе да се зајакне живата врска меѓу Црквата и верниот народ. Нашата грижа за храмовите и манастирите треба да оди заедно со грижата за луѓето што се собираат во нив — за нивниот духовен живот, за семејствата и за оние што се соочуваат со тешкотии.
Особено значајно место тука имаат младите. Треба да им дадеме простор да прашуваат, да разговараат и да учествуваат во црковниот живот, а ние да бидеме подготвени да ги сослушаме и да ги придружуваме во нивното созревање. Веронауката, непосредните средби и добрата пастирска грижа можат многу да помогнат во тоа.
Најголемата потреба за нашата идна архипастирска грижа ја гледам таму каде што човекот се чувствува заборавен — кај осамените, болните и семејствата што тешко го носат секојдневието. Мора да бидеме сочуствителни. Така не советува и Свети Јован Златоуст во својата 20 беседа на Дела на светите апостоли, каде што вели дека: „Нема ништо постудено од христијанин кој не се грижи за спасението на другите“. Затоа би сакал нашите парохии уште посилно да живеат како заедници во кои луѓето се познаваат, активно учествуваат во литургискиот живот, се молат едни за други и си помагаат. Зашто животот на една епархија најдобро се гледа во верата и љубовта на нејзиниот народ.
Тетово инфо: Како Вие го разбирате значењето на Светата Литургија во животот на еден христијанин и како да пристапуваме кон Светата Причест?
Митрополит: Светата Литургија е срцето на црковниот живот, зашто во неа се собираме како заедница околу Христа и се соединуваме со Него преку светата Причест. Како што нагласува познатиот отец Александар Шмеман, станува збор за живо и постојано заедништво со Него (Христос) и во Него, во тајната на Неговото присуство — Божествената Евхаристија. Во храмот за време на Литургијата ги принесуваме нашата благодарност, радостите и грижите, молејќи се и за оние што се покрај нас и за целиот свет. Кон светата Причест пристапуваме со вера, покајание и подготовка, свесни дека примањето на Христовото Тело и Крв нè повикува и на поинаков живот. Затоа Литургијата треба да остави трага во нашето секојдневие — во подготвеноста да простиме, да помогнеме и да го препознаеме ближниот како брат.
Тетово инфо: Денес особено се зборува за отуѓувањето на младите од Црквата. Како да им се приближиме?
Митрополит: На младите не им требаат само зборови, туку пример. Тие многу брзо препознаваат кога некој им зборува искрено, а кога само им држи лекција. Црквата треба да биде нивен духовен дом, место каде што ќе бидат прифатени, сослушани и сакани. Не смееме од младите да бараме веднаш да бидат совршени христијани. Треба да им помогнеме да го направат првиот чекор кон Христа. Потоа Господ ќе го продолжи делото во нивните срца.
Тетово инфо: Семејството е темел на општеството. Што би им порачале на родителите?
Митрополит: На децата најмногу им треба љубов, но љубовта не значи само да им дадеме сè што ќе посакаат. На детето му треба и граница, и пример, и молитва, и чувство дека неговиот дом е сигурно место. Ако родителите сакаат децата да ја сакаат Црквата, најдобро е самите да живеат црковно. Детето кое гледа дека родителот се моли, простува, оди во храм и му помага на ближниот, ќе ја почувствува верата не како обврска, туку како начин на живот.
Тетово инфо: Во последните години, покрај списанието „Огледало“, во издание на нашата епархија од печат излегоа и повеќе книги. Би ја издвоил Вашата најнова книга со беседи, „Запиши да не се заборави“. Што Ве поттикна да ги соберете овие беседи на едно место и што би сакале да им кажете на читателите за книгата?
Митрополит: Точно, една од нашите епархиски активности е и издавачката дејност. Во самиот наслов, кој е преземен од зборовите на Светиот Кирил Лешочки на еден начин се истакнува една од причините беседите да се соберат во еден зборник и да се отпечатат како книга со цел да се зачуваат не само како сведоштво на едно време, туку и да допринесат за духовен напредок на сите оние кои се желни за Божјото слово. Би сакал читателот во книгата да најде поттик за молитва, за добро дело и за помирување со ближниот. Зашто сите зборуваме за мир, но тој започнува со она што секој од нас е подготвен да го промени во сопственото срце.
Тетово инфо: Неколку пати во текот на разговорот го спомнавте мирот. Во овој разговор зборувавме за немирот што го чувствува човекот, но и за мирот што ни е потребен во семејството и во општеството. Ако треба да издвоите едно нешто што му е најпотребно на човекот денес, што би било тоа?
Митрополит: Несомнено, на човекот денес најмногу му е потребен мирот што доаѓа од Бога. Можеме да имаме многу нешта, а сепак да живееме со немир во срцето. Тој мир не го стекнуваме со оддалечување од луѓето и од нивните грижи, туку преку молитвата, довербата во Бога и љубовта што ја покажуваме на дело. Кога човек ќе почне така да живее, полесно наоѓа сила да прости, да истрае во тешкотиите и да биде поткрепа за ближниот.
Тетово инфо: На крајот од нашиот разговор, што би им порачале на нашите читатели и на Вашите верници?
Митрополит: Би им порачал да не ја губат надежта и да не го одложуваат доброто што можат да го направат денес. Да најдат време за молитва, за своето семејство и за човекот кому му е потребен разговор или подадена рака. Да научиме да растеме во смирението и трпението. Свети Серафим Саровски нè поучува: „Стекни мирен дух, и илјадници околу тебе ќе се спасат“. Тие зборови нè потсетуваат дека мирот започнува во сопственото срце, но не завршува таму. Кога живееме со вера, трпение и љубов, тоа го чувствуваат и луѓето околу нас. Нека Господ ги благослови сите наши верници и нивните семејства, нека им даде сила во искушенијата и радост во добрите денови. И нека ни помогне едни на други да си бидеме ближни.
prevzemeno od tetovoinfo.mk